Η σιωπή, ή καλύτερα η αποσιώπηση, είναι πανίσχυρη πολιτική τακτική. Ως τέτοια, έχει θύματα, θύτες και επιπτώσεις στην διανομή της εξουσίας σε κάθε κοινωνία και πολιτεία.
Εκ τούτου, κάθε κοινωνία και πολιτεία ορίζεται, εν μέρη, από τις πολιτικές της αποσιωπήσεις.
Ποιες κοινωνικοπολιτικές αποσιωπήσεις έλαβαν χώρα στην εγκληματική περίπτωση της σεξουαλικής κακοποίησης της Έλενας Φραντζή και τι φανερώνουν για την κοινωνία και το κράτος που συγκροτούμε;
Η θεσμική αποσιώπηση
Αν οι κατηγορίες για την θεμιτή εξαφάνιση της αρχικής καταγγελίας της Έλενας ευσταθούν, τότε το Γραφείο Ευημερίας αποτελεί το δεύτερο επίπεδο της αποσιώπησής της, που ακολουθεί την προσπάθεια άμεσης αποσιώπησής της από την ανάδοχη μητέρα της. Αυτό προδίνει την αποτυχία του συστήματος ευημερίας που θα έπρεπε ενισχύει τις φωνές των αδύνατων και μη προνομιούχων.
Αυτή η αποτυχία δεν είναι απλή παράβλεψη, αλλά προδίδει την τάση των Κυπριακών θεσμών να υποστηρίζουν την πατριαρχία και να αναπαράγουν την βια, σε βάρος της ισονομίας και της δικαιοσύνης.
Δια του λόγου το αληθές, ο θύτης σε αυτή την περίπτωση δικάστηκε για κακοποίηση γυναίκας και όχι ανήλικου, αφού οι θεσμοί υστερούσαν, για την οποία καταδικάστηκε στην σκανδαλώδη ποινή δύο χρόνων φυλάκισης!
Η πρόσφατη εναρμόνιση του νομικού πλαισίου και των θεσμών, με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο, είναι φυσικά θετική αλλά δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το ότι η αλλαγή δεν επήλθε από πρωτοβουλία δικού μας εκπροσώπου…
Η κοινωνική αποσιώπηση
Επιβάλλεται, επίσης, να αναγνωρίσουμε πως όσο η ορθολογική σεξουαλική διαπαιδαγώγηση που έχει ως βάση την συγκατάθεση αποτελεί ταμπού στην Κυπριακή κοινωνία, οι φωνές των θυμάτων δύσκολα θα εισακουστούν.
Ένας ακόμα τρόπος κοινωνικής αποσιωποίησης των θυμάτων είναι η κατάστηση των φωνών τους ως ασήμαντες για λόγους ψυχικής υγείας, ηθικής κ.ο.κ. Στη προκειμένη περίπτωση οι κατηγορίες κατά του προσώπου της Έλενας όσον αφορά την ουσία της μαρτυρίας της και ως προς το ήθος της, τόσο από τον στενό οικογενειακό κύκλο του θύτη όσο και από το ποίμνιό του, έδρασαν με αυτό το τρόπο και αποτέλεσμα. Η αθώωση του θύτη από την Ιερά Σύνοδο η οποία αποφάσισε την επανεργοδότησή του, παρά την απόφαση του δικαστηρίου και την γνώμη ειδικών, εμβάθυνε τα πιο πάνω.
Όσοι έδωσαν βήμα τόσο στο θύτη, μετά την απελευθέρωσή του, όσο και στους υποστηρικτές του τις τελευταίες βδομάδες, που στην ουσία εξισώνουν την μαρτυρία της Έλενας και τη καταδίκη του με την φωνή του και παραθέτουν και τις δύο “απόψεις” προ του λαϊκού δικαστηρίου της κοινής γνώμης, είναι επίσης άμεσα εμπλεγμένοι στην αποσιώπηση των θυμάτων.
Αυτές τους οι πράξεις θυματοποιούν εκ νέου τόσο την Έλενα όσο και άλλα θύματα τα οποία βλέποντας το τσίρκο που έχει δημιουργηθεί μάλλον θα προτιμήσουν την σιωπή παρά τον διασυρμό.
Τα θύματα, οι κερδισμένοι και οι δικές μας ευθύνες.
Η Κυπριακή εκκλησία είναι ένας από τους ισχυρότερους πολιτικούς και κοινωνικούς οργανισμούς, που λόγω της απουσίας μεγαλύτερης πολιτικοποίησης και αντίστασης στην πολιτική της δράσης, έχει κερδίσει επιρροή σε όλα τα καίρια πολιτικά ζητήματα του τόπου ώστε να αποτελεί τον σημαντικότερο πυλώνα της ηγεμονίας στον τόπο. Επίσης έχει θησαυρίσει υλικά σε βάρος, μεταξύ άλλων, της βιώσιμης ανάπτυξης και της ανάπτυξης κοινωνικής παιδείας και πολιτικού πολιτισμού.
Για να κρατήσει την σημερινή της θέση ως πυλώνα της “ηθικής” και γενικά της τάξης, η Κυπριακή εκκλησία είχε συμφέρoν στη αποσιώπηση της Έλενας. Την αλλαγή της στάσης της εκκλησίας μετά τον θάνατο της Έλενας, επιβάλλεται να τη δούμε σε αυτό το πλαίσιο αντί σαν ειλικρινή έκφραση μετάνοιας.
Επίσης, πρέπει αναγνωρίσουμε πως η αναβάθμιση της αρρενωπότητας και η παράλληλη υποβάθμιση της θηλυκότητας διαιωνίζεται πρωτίστως μέσα από την εκκλησία και τους άλλους κοινωνικοπολιτειακούς θεσμούς που επηρεάζει, οι οποίοι αναπαράγουν και αναπαράγονται από την πατριαρχία η οποία, με τη σειρά της παράγει την βία που αντιμετώπισε η Έλενα και άλλες τόσες Έλενες.
Η Έλενα με την φωνή και τη δραματική της έξοδο από την κοινωνία και την πολιτεία που την θυματοποίησαν, έσπασε την σιωπή στο θέμα της σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων από προνομιούχα μέλη της Κυπριακής κοινωνίας.
Η Έλενα μας δείχνει την δική μας συνενοχή στην υπάρχουσα συνωμοσία της σιωπής που θέλει τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης να παραμένουν βουβά για να μην συνταράξουν την υπάρχουσα τάξη.
Παράλληλα μας καλεί να επανεξετάσουμε τις δικές μας πράξεις που αναπαράγουν αυτές τις σιωπές και να χρησιμοποιήσουμε τις φωνές και τους θεσμούς μας για να ενισχύσουμε τις φωνές των θυμάτων.
Γράφει: Σοφία Δίγγλη
