Κλείνουν φέτος σαράντα χρόνια κατοχής.
Η ευθύνη για εξεύρεση λύσης βαρύτατη. Δεν θα επιχειρήσω το αυτονόητο και να επιρρίψω την ευθύνη στην κατοχική Τουρκία που όντως την βαραίνει. Θα επικεντρωθώ σε αυτά που καταφέραμε. Αφετηρία του αγώνα μας για απαλλαγή από την κατοχή αποτελούν οι συμφωνίες του 1977 και 1979 αλλά και τα διαδοχικά περί Κύπρου ψηφίσματα του ΟΗΕ για λύση ΔΔΟ ως της μόνης εφικτής λύσης. Εφικτής όχι γιατί την συμφωνήσαμε ως πλαίσιο, αλλά γιατί πραγματικά μας απαλλάσσει από την κατοχή και επανενώνει την χώρα. Η στήριξη από την διεθνή κοινότητα είναι επίσης δεδομένη. Μέχρι και την ένταξη μας στην Ε.Ε αυτά που πετύχαμε σε διεθνές επίπεδο ήταν τόσο τα ψηφίσματα του ΟΗΕ όσο και η αποτροπή της αναγνώρισης του κατοχικού καθεστώτος.
Η πορεία μας προς την Ε.Ε δεν ήταν εύκολη χωρίς λύση. Τα καταφέραμε κυρίως λόγο της αποδοχής από τους Αμερικανούς και Ευρωπαίους της θέσης ότι η αδιαλλαξία της Τουρκίας και του Ντενκτάς δεν μπορούσε να κρατά υπό ομηρία την Ευρωπαϊκή πορεία της Κύπρου. Ταυτόχρονα, όμως, δεσμευτήκαμε να εργαστούμε αποφασιστικά για λύση. Η συνεισφορά όλων των πολιτικών δυνάμεων και της Ελλάδος απολύτως καθοριστική. Πήραμε ένταξη χωρίς τη λύση και η Τουρκία πήρε ημερομηνία έναρξης διαπραγματεύσεων. Κερδισμένοι και οι δύο με το κέρδος για την Κύπρο ασύγκριτα μεγαλύτερο.
Η Τουρκία επωφελήθηκε από την ενταξιακή πορεία προωθώντας εσωτερικές μεταρρύθμισης δημιουργώντας συνάμα ανάπτυξη που την εκτόξευσε στην 17η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Σε κάποιο στάδιο αποφάσισε ότι δεν είχε πλέον ανάγκη την ενταξιακή της πορεία και επέλεξε να διεκδικήσει το ρόλο του περιφερειάρχη. Μια ενέργεια που ενόχλησε και απεδείχθη μπούμερανκ. Επανήλθε στο δρόμο της ενταξιακής πορείας.
Για την Κύπρο η ένταξη στην Ε.Ε είχε θετικές επιπτώσεις για το Κυπριακό. Οι απλοί Τ/Κ από τη μια να επιδιώκουν, μέσω της λύσης, την ένταξη τους στην Ε.Ε ενώ οι Ε/Κ να νοιώθουν μεγαλύτερο αίσθημα ασφάλειας σε περίπτωση λύσης. Στο διαπραγματευτικό κομμάτι η ένταξη έλυσε αρκετά θέματα που αφορούν την εσωτερική πτυχή. Ο Πρόεδρος Χριστόφιας και ο κ. Ταλάτ έκαναν σημαντική πρόοδο σε κάποια από αυτά τα θέματα.
Τώρα έχουμε νέα δεδομένα. Η Τουρκία διεκδικεί ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων και ένταξη (ή έστω και ειδική σχέση). Η Κύπρος επιδιώκει διακαώς λύση. Για να απαλλαγεί από την κατοχή, να μπορεί να διαδραματίσει αποτελεσματικά τον αναβαθμισμένο ρόλο της στην περιοχή και να ανακάμψει, με αειφόρο τρόπο, οικονομικά.
Αυτά τα δεδομένα πρέπει να αξιολογηθούν με τον ίδιο τρόπο που έγινε και με την ενταξιακή μας πορεία και να γίνουν τολμηρές κινήσεις. Η διεθνής κοινότητα δεν ενδιαφέρεται για τις επί μέρους συζητήσεις στις διαπραγματεύσεις. Ούτε για τα ΜΟΕ. Για τους Ε/Κ η διεκδίκηση μιας καλύτερης λύσης θα ενισχυθεί όταν έχει συγκεκριμένη πρόταση-πακέτο για την «μεγάλη εικόνα».
Τι λοιπόν μας συμφέρει; Να κρατείτε η Τουρκία σε μια παγωμένη ενταξιακή πορεία δίνοντας της άλλοθι να πιέζει σε άλλα μέτωπα για ανταλλάγματα; Όπως για παράδειγμα να διεκδικεί ανταλλάγματα για τα ΜΟΕ (απευθείας εμπόριο, άνοιγμα Ερτζάν). Ή μας συμφέρει να μεταφέρουμε την πίεση σε άλλο επίπεδο και με δική μας κίνηση να καλέσουμε την Ευρώπη να θέσει χρονοδιάγραμμα στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας και να βάλει πίεση στην Άγκυρα για κίνηση στο Κυπριακό; Το ξεπάγωμα ενταξιακών κεφαλαίων σημαίνει την έναρξη μιας τεχνοκρατικής διαδικασίας. Κανένα κεφάλαιο δεν μπορεί να κλείσει χωρίς την συναίνεση της Κ.Δ., αλλά ούτε η Τουρκία μπορεί ποτέ να ενταχθεί στην Ε.Ε χωρίς λύση. Αυτό που έχει σημασία είναι η κατάληξη και όχι η διαδικασία. Να μην μετατρέψουμε την διαδικασία σε εργαλείο της Τουρκίας καθυστέρησης της λύσης. Να μετατρέψουμε την κατάληξη σε δικό μας εργαλείο πίεσης.
Να θέσουμε επί τάπητος χρονοδιάγραμμα κατάληξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκία. Αυτή η κίνηση θα αφοπλίσει την Τουρκία και θα την στριμώξει, ακόμα και σε ότι αφορά το άνοιγμα των λιμανιών της σε Κυπριακά πλοία. Θα κερδίσουμε τα μέγιστα στο διεθνές επίπεδο και θα μεταφέρουμε την πίεση προς την Ε.Ε. Θα ξεσκεπάσουμε και κάποιους Ευρωπαίους που χρησιμοποιούν το Κυπριακό ως άλλοθι, για δικούς τους λόγους, και δεν συναινούν στο ξεπάγωμα κεφαλαίων.
Για να επιλύσουμε το Κυπριακό και συνάμα να μας υπολογίζουν στην διεθνή σκακιέρα πρέπει να επιδεικνύουμε εξωστρέφεια και διάθεση να παίξουμε σε άλλο επίπεδο, ειδικά με τους αντιπάλους μας. Το έπραξε το Ισραήλ πρόσφατα με την συναίνεση του να εξάγεται το Φ.Α του μέσω Αιγύπτου. Η εσωστρέφεια και η διαπραγμάτευση μεταξύ μας είναι ο καλύτερος σύμμαχος για όσους επιδιώκουν διατήρηση του status quo.
Γράφει: Σταύρος Μαλάς
