Οι Νι Ου Κον Σκα (Ni-u-kon-ska) είναι μια φυλή ιθαγενών των μεγάλων πεδιάδων της Βορείου Αμερικής, η οποία ιστορικά κυριαρχούσε στις περιοχές που σήμερα αποτελούν το Κάνσας, την Οκλαχόμα, το Μιζούρι και το Αρκάνσας.
Μετά την επαφή τους με τους ευρωπαίους αποίκους άρχισαν να γίνονται γνωστοί ως Osage Nation. Ο όρος "Osage" είναι μια γαλλική εκδοχή του ονόματος της φυλής, η οποία μπορεί να μεταφραστεί περίπου ως "πολεμική, με ροπή προς τη φιλονικία". Παρόλο που αυτό το όνομα κυριάρχησε στις μετέπειτα αναφορές, οι ίδιοι δεν έπαψαν να αυτοδιορίζονται ως «ο Λαός των Μέσων Νερών», κάτι που δικαιολογείται από το γεγονός ότι είχαν τις εστίες τους κυρίως στις όχθες του ποταμού Μιζούρι.
Ένας ζωγράφος του 19ου αιώνα, ο George Catlin περιέγραψε τους Osage κάπως έτσι: «Είναι οι ψηλότερη φυλή στη Βόρειο Αμερική, τόσο ανάμεσα στους ερυθρόδερμους όσο και ανάμεσα στους λευκούς. Πολλοί απ’ αυτούς έχουν ύψος εξίμιση πόδια και άλλοι εφτά». Ο δε ιεραπόστολος Ισαάκ Μακόυ αναφέρει ότι «η φυλή αυτή είναι ασυνήθιστα επιθετική, θαρραλέα και πολεμοχαρής» συμπληρώνοντας ότι τα μέλη της είναι "οι ωραιότεροι Ινδιάνοι που έχω δει ποτέ στη Δύση». Εκτός από την …ομορφιά τους, οι πολεμιστές της φυλής αυτής φημίζονταν και για την κατασκευή –και χρήση- υψηλής ποιότητας τόξων και βελών. Το μυστικό της επιτυχίας αυτής φαίνεται να ήταν, εκτός από την μακραίωνη πείρα τους στον τομέα, η χρήση ξύλου εξαιρετικής ποιότητας, προερχόμενου από ένα ασυνήθιστο δέντρο που ευδοκιμούσε στην περιοχή! Η σχέση φυλής-δέντρου-τόξου ήταν τόσο ισχυρή που το δέντρο έγινε γνωστό ως «Osage Orange” και το ξύλο του ονομάστηκε «Bowwood» (Τοξόξυλο)!
Οι πολυμήχανοι άποικοι εντόπισαν και εκμεταλλεύτηκαν τις «χρήσεις» του Osage Orange (επίσημα Maclurapomifera και στα ελληνικά, με μεταφραστικό άλμα, « Πορτοκαλιά της έριδος»). Όπως είχαν διαγνώσει παλαιόθεν και οι ιθαγενείς των Μέσων Νερών, το σκληρό, βαρύ και ανθεκτικό του ξύλο είναι –ίσως- το καλύτερο στον κόσμου για κατασκευή τόξων. Το δέντρο, καθότι ακανθώδες και πυκνόφυλλο, ευκόλως μεταμοσχεύσιμο και ανθεκτικό, χρησιμοποιείται για δημιουργία φρακτών. Τέλος, ο –μη εδώδιμος- καρπός του περιέχει συστατικά που μπορούν να απωθήσουν έντομα ή άλλα ανεπιθύμητα ζωύφια. Τοξικολόγοι του Iowa State University επιβεβαίωσαν ότι οι φυσικές συγκεντρώσεις των σχετικών ουσιών στον καρπό είναι πολύ χαμηλές, οπότε για να παρασκευαστεί ένα όντως αποτελεσματικό απωθητικό θα πρέπει να γίνει σχετική επεξεργασία.
Οι χρήσεις της «Πορτοκαλιάς της Έριδος» της επέτρεψαν να κάνει πολλά και απρόβλεπτα ταξίδια σε διάφορα σημεία του κόσμο. Ένα από τα πιο μακρινά της ταξίδια την οδήγησε, με συνοδό τους Βρετανούς αποικιοκράτες, στην Κύπρο! Σήμερα, μερικά από αυτά τα δέντρα μπορούν να εντοπιστούν σε ορεινά χωριά της οροσειράς του Τροόδους, συνήθως στους «όχτους» των περιβολιών. Οι νεότεροι παρατηρούν με ειλικρινή απορία ένα τέτοιο δέντρο, που σήμερα φαντάζει παντελώς άχρηστο και άγνωστο, σε κάποιο απόμερο μονοπάτι του Πεδουλά. Ανακαλώντας ξεθωριασμένες μνήμες, οι παλαιότεροι θυμούνται την παραγωγή, επί Αγγλοκρατίας, μέσω επεξεργασίας των καρπών του, απωθητικού για νυφίτσες. Σχεδόν κανένας όμως δεν γνωρίζει ότι οι «πρόγονοι» των δέντρων αυτών, γίνονταν το πιο φοβερό «απωθητικό εχθρών» στα χέρια των περήφανων πολεμιστών του «Λαού των Μέσων Νερών». Φοβερό, αλλά όχι ικανό να αποτρέψει την σχεδόν οριστική εξαφάνισή της φυλής τους.
⃰Αν αποφασίσετε να πάρετε τα «Πορτοκάλια της Έριδος» με τα χέρια σας θα ήταν σοφό να φοράτε γάντια. Ο γαλακτώδης χυμός που υπάρχει στους μίσχους και τα φρούτα μπορεί να ερεθίσουν το δέρμα.
Γράφει: Μάριος Επαμεινώνδας
