Οι δεκαετίες που πέρασαν με άλυτο το Κυπριακό, μας έδωσαν την εμπειρία και την γνώση που θα πρέπει να αξιοποιήσουμε για να αποφύγουμε λάθη και παγίδες που πολύ πιθανόν να βρεθούν και πάλι μπροστά μας.
Κατ΄ αρχήν είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε και να δηλώνουμε ευθαρσώς αυτό που επιδιώκουμε. Οι συνομιλίες χάριν των συνομιλιών δεν βοηθούν κανένα και σίγουρα δεν επιλύουν προβλήματα. Στο στάδιο που βρισκόμαστε τώρα, θα πρέπει να γίνει ξεκάθαρο πως η τουρκική πλευρά θα πρέπει να συμφωνήσει σε μια κοινή βάση συνομιλιών. Υπάρχει μια θλιβερή εμπειρία από διαπραγματεύσεις, ατελέσφορες διαδικασίες και αποτυχίες. Είναι άδικο και προσβλητικό για τον κυπριακό λαό και ιδιαίτερα τον προσφυγικό κόσμο, να προχωρήσουμε σε μια νέα προσπάθεια χωρίς να λαμβάνουμε ουσιαστικά υπόψη τα λάθη και τα παθήματα του παρελθόντος.
Πρώτο βήμα για τη νέα διαδικασία είναι η έκδοση ενός κοινού ανακοινωθέντος από τις δύο πλευρές, το οποίο θα καθορίζει τη βάση, το πλαίσιο και τις προϋποθέσεις. Έχω την έντονη άποψη πως θα είναι καταστροφικό εάν καταφύγουμε στη γνωστή πρακτική του παρελθόντος με τις «εποικοδομητικές ασάφειες» σε κείμενα και διακηρύξεις. Εκεί δηλαδή που οι δύο πλευρές δεν συμφωνούσαν ή υπήρχε κάποιο ζήτημα διαδικαστικό ή ουσιαστικό, με πρωτοβουλία των Ηνωμένων Εθνών, ως συνήθως, συμπεριλαμβανόταν μια αναφορά πολλαπλών ερμηνειών που άφηνε την κάθε πλευρά και τον κάθε εμπλεκόμενο ικανοποιημένους, για διαφορετικούς όμως λόγους. Από τη πρόσφατη ιστορία μαθαίνουμε πως τα «κενά αέρος» στην προετοιμασία μιας διαπραγμάτευσης προκαλούν στη συνέχεια επικίνδυνες αναταράξεις, με επιπτώσεις που δύσκολα μπορούν να εκτιμηθούν. Οι όποιες ασάφειες περιέχονται σε ένα κοινό ανακοινωθέν ή μια συμφωνία επί της διαδικασίας καταδικάζουν ουσιαστικά την προσπάθεια για επίλυση του προβλήματος.
Είναι υψίστης σημασίας να γίνει μια καλή προετοιμασία, με ξεκάθαρους όρους, προϋποθέσεις και πλαίσιο διαπραγμάτευσης. Μακριά από ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα, «εποικοδομητικές ασάφειες» και έτοιμες μαγειρεμένες λύσεις, θα πρέπει να αναζητήσουμε με διεκδικητικότητα, αξιοπρέπεια και υπευθυνότητα την καλύτερη δυνατή λύση του εθνικού μας προβλήματος. Τα επικοινωνιακά τεχνάσματα και πυροτεχνήματα της Άγκυρας και οι τυχόν πιέσεις των τρίτων δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίζουν. Με συγκροτημένο σχέδιο διαφώτισης και δικτύωσης θα πρέπει να παρουσιάσουμε τα δικά μας επιχειρήματα, θέσεις και προτάσεις και να εμμένουμε στην ορθότητα τους.
Ας αξιοποιήσουμε, αυτή τη φορά, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το γεγονός ότι είμαστε ισότιμο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα ευρωπαϊκό κράτος με υποχρεώσεις αλλά και δικαιώματα. Από τα πρώτα δικαιώματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι η ελεύθερη εγκατάσταση, διακίνηση και νομή της περιουσίας του κάθε πολίτη. Δικαιώματα που κατάφορα παραβιάζει η κατοχική Τουρκία, εμποδίζοντας τους πρόσφυγες να διακινηθούν ελεύθερα στη πατρίδα τους, να διαμένουν στις πατρογονικές τους εστίες και να απολαμβάνουν τις περιουσίες και τα σπίτια τους. Δεν αρχίζουμε από το μηδέν. Πρέπει να ξεκαθαρίζουμε από την αρχή πως η οικονομική κρίση, λόγω και των άδικων αποφάσεων του Eurogroup για την Κύπρο, δεν μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία ή άλλοθι γι’ αυτούς που ενδεχομένως επιδιώκουν μια λύση express και ένα γρήγορο κλείσιμο όπως-όπως του προβλήματος, που σίγουρα δεν θα είναι αυτό που δικαιούμαστε και απαιτούμε, δηλαδή μια λύση, δίκαιη, βιώσιμη και λειτουργική λύση.
Δεν έχουμε άλλες επιλογές. Πρέπει να ενεργήσουμε προληπτικά, αναλογιζόμενοι το βάρος της ευθύνης για την πατρίδα που θα παραδώσουμε στα παιδιά μας και στις γενιές που θα ακολουθήσουν.
Γράφει: Αντιγόνη Παπαδοπούλου
