Το πρώτο κόμμα που μίλησε για εσωτερική και διεθνή πτυχή του Κυπριακού ήταν το ΑΚΕΛ.
Όταν άλλες πολιτικές δυνάμεις έριζαν μεταξύ τους αν έπρεπε να συνομιλούμε με την τουρκοκυπριακή κοινότητα ή αν έπρεπε συνομιλητής μας να ήταν η Τουρκία, το ΑΚΕΛ υπογράμμιζε ότι η εσωτερική πτυχή του Κυπριακού θα επιλυθεί με διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων και η διεθνής πτυχή, δηλαδή το θέμα της ασφάλειας και των εγγυήσεων, θα επιλυθεί σε μια διεθνή διάσκεψη.
Η θέση του ΑΚΕΛ είναι ότι η Κύπρος, ως κράτος μέλος του ΟΗΕ και της ΕΕ, δεν έχει ανάγκη από εγγυήσεις και εγγυητές. Η λύση της διεθνούς πτυχής του Κυπριακού πρέπει να προνοεί για τερματισμό του συστήματος εγγυήσεων του 1960. Για το σύστημα ασφάλειας πάντοτε το ΑΚΕΛ τόνιζε ότι η λύση πρέπει να προνοεί για πλήρη αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων και για αποστρατιωτικοποίηση της Ομοσπονδιακής Κύπρου. Το ΑΚΕΛ υποστηρίζει ότι προοπτικά θα πρέπει να αποστρατιωτικοποιηθεί ολόκληρο το νησί και να καταργηθούν οι βρετανικές βάσεις.
Το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης τέθηκε στις διαπραγματεύσεις Χριστόφια – Ταλάτ και κάποιες πολιτικές δυνάμεις (όχι το ΑΚΕΛ) αντέδρασαν αρνητικά εντός και εκτός Εθνικού Συμβουλίου.
Πέρα από το πλαίσιο της λύσης της διεθνούς πτυχής, το ΑΚΕΛ διαχρονικά υπογράμμιζε ότι:
1. Το όποιο σύστημα ασφάλειας αποφασιστεί αυτό θα πρέπει να είναι υπό την αιγίδα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το ΑΚΕΛ έκανε ξεκάθαρο προς όλες τις κατευθύνσεις ότι δεν πρόκειται να υποστηρίξει καμία λύση η οποία να περιλαμβάνει ρόλο για το ΝΑΤΟ. Κι επειδή όλοι αναγνωρίζουν ότι χωρίς την υποστήριξη του ΑΚΕΛ η λύση δεν μπορεί να εγκριθεί από το λαό, όσοι εντός και εκτός ερωτοτροπούν με ΝΑΤΟϊκές λύσεις υποχρεώθηκαν να ανακρούσουν πρύμναν. Αλλού, λοιπόν, οι κατηγορίες ή τα υπονοούμενα σε βάρος του ΑΚΕΛ και της ηγεσίας του περί ΝΑΤΟϊκών λύσεων από όψιμους και μη αντιΝΑΤΟϊκούς. Υπενθυμίζω ότι κάποιοι που σήμερα φωνάζουν για το ρόλο του ΝΑΤΟ στην τραγωδία της Κύπρου, το 2011 υπερψήφιζαν στη Βουλή για ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟϊκό πρόγραμμα «Συνεταιρισμός για την Ειρήνη».
2. Είναι θέση του ΑΚΕΛ ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας θα πρέπει να προσφέρει τις εγγυήσεις για εφαρμογή της λύσης. Είναι με ικανοποίηση που ακούσαμε τον Γ.Γ. του ΟΗΕ να αναφέρεται με θετικό τρόπο στο συγκεκριμένο θέμα.
3. Η σύνθεση και η μορφή διεξαγωγής της διεθνούς διάσκεψης έχουν σημασία. Σημασία έχει σε μια διεθνή διάσκεψη να είναι παρούσα η Κυπριακή Δημοκρατία, να μην αναβαθμίζεται το ψευδοκράτος και να μην παρέχεται η δυνατότητα σε τρίτους να επιβάλουν λύσεις που δεν είναι αποδεκτές. Έχει σημασία ποιοι θα αποφασίσουν και ποιοι θα υπογράψουν τη συμφωνία για τη διεθνή πτυχή του Κυπριακού.
4. Το ΑΚΕΛ, διαλεκτικά καθοδηγούμενο από τη συνεδριακή του θέση για τη διεθνή διάσκεψη, κατέθεσε συγκεκριμένη πρόταση στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Η πρότασή μας ικανοποιούσε τα κριτήρια που θέτει το Κόμμα και ταυτόχρονα υπερπηδούσε τα προβλήματα που προκαλεί η διαχρονική άρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία και, επομένως, να παρακαθίσει στο ίδιο τραπέζι μαζί της.
5. Ο Πρόεδρος αποφάσισε να ακολουθήσει διαφορετική οδό. Αυτός είναι που αποφασίζει για το Κυπριακό και είναι αυτός που κρίνεται. Το ΑΚΕΛ, διατηρώντας τις απόψεις του, δεν στάθηκε απέναντι στην πρόταση του Προέδρου, κρίνοντας ότι κι έτσι θα μπορούσαμε να προχωρήσουμε. Η διάσκεψη για την Κύπρο πραγματοποιήθηκε, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν υποβαθμίστηκε αλλά ούτε και αναβαθμίστηκε το ψευδοκράτος, όπως κάποιοι φορτικά επέμεναν.
6. Η διαλεκτική προσέγγιση του ΑΚΕΛ στο θέμα της διάσκεψης επιβεβαίωσε για ακόμα μια φορά την υπευθυνότητα και τη σοβαρότητα του Κόμματος, που καταφέρνει την ώρα των εξελίξεων να εντοπίζει το ουσιαστικό, να είναι ευέλικτο χωρίς να παραβιάζει τις θέσεις αρχών που έχει. Ορισμένοι προφανώς δεν μπορούν να το αντιληφθούν αυτό ή κάνουν ότι δεν το αντιλαμβάνονται.
7. Η Γενεύη έχει τελειώσει και οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται. Καθήκον μας είναι να επικεντρωθούμε στις διαπραγματεύσεις. Εκεί θα κριθούν όλα, μεταξύ των οποίων και η θέληση της Τουρκίας.
8. Αμετάθετος στόχος του ΑΚΕΛ είναι η επίτευξη λύσης που θα απελευθερώνει και θα επανενώνει τον τόπο και το λαό στο πλαίσιο μιας διζωνικής, δικοινοτικής, ομοσπονδίας, όπως συμφώνησαν οι δύο κοινότητες από το 1977.
9. Αν και εφόσον φτάσουμε σε μια συμφωνημένη λύση, το ΑΚΕΛ θα αξιολογήσει το περιεχόμενό της και ανάλογα θα αποφασίσει σε έκτακτο Συνέδριό του για τη στάση που θα τηρήσει.
Γράφει: Στέφανος Στεφάνου
