Λόγω της δυσχερούς οικονομικής κατάστασης που παρατηρήθηκε στην Ελλάδα το 2010 και τα ελλείμματα που παρουσιάστηκαν τα αμέσως προηγούμενα χρόνια, η Ελλάδα αιτήθηκε οικονομική στήριξη από τους εταίρους της και από τον Μάιο του 2010, οι χώρες της ευρωζώνης και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο παραχωρούν οικονομική στήριξη στην Ελλάδα μέσω προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής (γνωστά και ως μνημόνια).
Η Ελλάδα έχει ήδη ολοκληρώσει δυο προγράμματα οικονομικής προσαρμογής, ενώ στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής των Κρατών της ζώνης του ευρώ αιτήθηκε ένα τρίτο πρόγραμμα, τριετούς διάρκειας.
Ο στόχος των προγραμμάτων είναι να υποστηριχθούν οι προσπάθειες των ελληνικών κυβερνήσεων για την αποκατάσταση της οικονομικής βιωσιμότητας και να εφαρμοστούν οι απαραίτητες εκείνες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ούτως ώστε να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, και να τεθούν τα θεμέλια για μια βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.
Το πρώτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής συμφωνήθηκε από το Eurogroup στις 2 Μαΐου 2010 και περιελάμβανε την ούτω καλούμενη δανειακή διευκόλυνση για την Ελλάδα (Greek Loan Facility – GLF) από μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των χωρών της Ευρωζώνης ύψους 80 δισεκατομμυρίων ευρώ τα οποία θα διατίθενταν από τον Μάιο του 2010 έως τον Ιούνιο του 2013. Το ποσό αυτό μειώθηκε στο τέλος κατά 2.7 δις ευρώ, λόγω του ότι η Σλοβακία αποφάσισε να μην συμμετάσχει στο GLF, ενώ η Ιρλανδία και Πορτογαλία αποχώρησαν λόγω της δικής τους συμμετοχής σε προγράμματα οικονομικής προσαρμογής. Το πρόγραμμα αυτό ήταν μέρος ενός κοινού προγράμματος στο οποίο συμμετείχε και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο με 30 δις ευρώ μέσω μιας συμφωνίας stand-by (SBA).
Πριν την ολοκλήρωση του πρώτου προγράμματος, οι Υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης ενέκριναν στις 14 Μαρτίου 2012 ένα δεύτερο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής για την Ελλάδα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα αυτό, τα χρήματα που δεν είχαν διατεθεί από το πρώτο πρόγραμμα και 130 δις ευρώ επιπλέον θα διατίθενταν στην Ελλάδα για τα έτη 2012-2014. Αν και η χρηματοδότηση του πρώτου προγράμματος στηρίζοταν σε διμερή δάνεια, το δεύτερο πρόγραμμα προνοούσε ότι αυτή θα γίνει μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (EFSF), το οποίο τέθηκε σε πλήρη λειτουργία τον Αύγουστο του 2010. Συνολικά, το δεύτερο πρόγραμμα περιελάμβανε οικονομική βοήθεια ύψους 164.5 δις ευρώ μέχρι το τέλος του 2014, περίοδος που επεκτάθηκε αργότερα μέχρι τον Ιούνιο του 2015.Η τελευταία δόση που διατέθηκε στην Ελλάδα ήταν τον Αύγουστο του 2014, ύψους 1.0 δις ευρώ από τον EFSF. Έκτοτε, η πέμπτη προβλεπόμενη αξιολόγηση της Ελλάδας που ξεκίνησε ουσιαστικά τον Σεπτέμβριο του 2014 δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, αφού οι πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 2014 με τις προσπάθειες εκλογής νέου Προέδρου, οδήγησαν στις εκλογές της 25 Ιανουαρίου 2015 και την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία. Στις 18 Φεβρουαρίου του 2015 η νεοεκλεγείσα Κυβέρνηση αιτήθηκε παράταση του δεύτερου προγράμματος η οποία εγκρίθηκε για 4 μήνες. Με την λήξη της παράτασης εκείνης, η Ελλάδα δεν πλήρωσε τις δόσεις προς το ΔΝΤ και αιτήθηκε ένα τρίτο πρόγραμμα οικονομικής στήριξης, η βάση του οποίου συμφωνήθηκε στη Σύνοδο Κορυφής των Ηγετών της Ευρωζώνης που έλαβε χώρα μεταξύ 11-12 Ιουλίου 2015 στις Βρυξέλλες.
Γράφει: Αντώνης Στ. Στυλιανού
