Κατ’ επανάληψη το τελευταίο διάστημα είχα δηλώσει πως θα έπρεπε να επιδιώξουμε ένα σύντομο κοινό ανακοινωθέν για την επανέναρξη των συνομιλιών.
Μια πολύ σύντομη, ουσιαστική, απλή και περιεκτική δήλωση που να τονίζει ξεκάθαρα πως: «Ε/Κ και Τ/Κ, αντλώντας μαθήματα από τα παθήματα του παρελθόντος, εκφράζουν την επιθυμία να επαναρχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την εξεύρεση δίκαιης, βιώσιμης και λειτουργικής λύσης στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, των συμφωνιών κορυφής και του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου». Τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο.
Δυστυχώς, τόσο οι δικές μου προειδοποιήσεις, όσο και παρόμοιες τοποθετήσεις άλλων πολιτικών φορέων και προσώπων, δεν εισακούστηκαν. Βρεθήκαμε μπροστά σε ένα κοινό ανακοινωθέν, το περιεχόμενο του οποίου κάθε άλλο παρά συνάδει με τις πάγιες θέσεις και επιδιώξεις της δικής μας πλευράς. Δυστυχώς πρόκειται για μια κακή δήλωση που εξυπηρετεί εκ πρώτης όψεως τις τουρκικές θέσεις, που πάγια στόχευαν να πάρουν και όχι να δώσουν σ’ ένα τραπέζι διαπραγματεύσεων. Βρίθει από πλειάδα μη εποικοδομητικών ασαφειών και ορολογιών που επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες, ίσως ακριβώς για να ικανοποιήσουν όλες τις πλευρές.
Ίσως το πιο ανησυχητικό απ’ όλα, είναι το γεγονός ότι το παράνομο ψευδοκράτος και οι τουρκοκύπριοι φαίνεται να εξασφαλίζουν καταρχήν δικαιώματα που τους ανοίγουν περαιτέρω την όρεξη. Όπως φαίνεται και από τις σχετικές δηλώσεις Έρογλου, θα προπαγανδίζουν και θα πιέζουν για την αναγνώριση δύο λαών και δύο κράτων. Είναι άλλωστε σε όλους γνωστές οι πάγιες τουρκικές επιδιώξεις για εδραίωση των τετελεσμένων της τουρκικής εισβολής, χωριστή αυτοδιάθεση και αναγνώριση των τουρκοκυπρίων ως ξεχωριστής κρατικής οντότητας. Κύριο μέλημά τους ήταν ανέκαθεν η αποαναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας και η συμβίωση δύο γειτονικών ξεχωριστών κρατών. Δεν είναι τυχαίο που στο κοινό ανακοινωθέν υπάρχουν αρκετές ασάφειες για το θέμα της κυριαρχίας και από που εκπηγάζει, για τη χωριστή ιθαγένεια, το κατάλοιπο εξουσίας, τις αρμοδιότητες των συνιστώντων κρατιδίων.
Στην κοπιώδη φαίνεται προσπάθεια για να επιτευχθούν η ενιαία κυριαρχία, η ενιαία ιθαγένεια και η μία διεθνής νομική προσωπικότητα, αναγκαστήκαμε να κάνουμε αρκετές υποχωρήσεις, που στην ουσία υπονομεύουν τα τρία singles. Κι αυτό, γιατί εισάγονται όροι πολύπλοκοι και αμφίσημοι, που επιδέχονται πολλαπλών ερμηνειών, κάτι που κατά κανόνα αποβαίνει εις βάρος του αδύνατου μέρους σε μια διαπραγμάτευση. Ουσιαστικά έχουμε ενώπιον μας μια μεγάλη παγίδα. Πουθενά στο κείμενο δεν αναφέρεται η Κυπριακή Δημοκρατία και δεν είναι ξεκάθαρη η έννοια της μετεξέλιξης, αφού γίνεται αναφορά σε «Ενωμένη Κύπρο» και σε δύο συνιστώντα «κράτη». Επανέρχονται, εμμέσως πλην σαφώς, πρόνοιες του Σχεδίου Ανάν που παραπέμπουν σε παρθενογένεση.
Το οξύμωρο είναι πως αυτή τη φορά, είτε πετύχουν είτε αποτύχουν οι συνομιλίες, παρέχουμε μια χρυσή ευκαιρία στην τουρκική πλευρά να αξιοποιήσει την παρούσα συγκυρία, θεωρώντας πως ήδη έχει στο τραπέζι αρκετά συμφωνηθέντα, αφού το έγγραφο παραπέμπει σε συζητήσεις για άλυτα θέματα. Παράλληλα, η πλειάδα ασαφειών θα επιτρέπει στην τουρκική πλευρά να διεκδικεί περισσότερα, αφού θα ερμηνεύει τις ασάφειες κατά το δοκούν. Αυτό άλλωστε, πράττει συνήθως. Θα μπορεί να ισχυριστεί πως με τη δική της συμβολή μπαίνουμε στην τελική ευθεία λύσης του Κυπριακού, κερδίζοντας την περαιτέρω αποενοχοποίηση της. Επιπρόσθετα, με πρόσχημα τις διαπραγματεύσεις για λύση του Κυπριακού, θα προσπαθεί να ανατρέψει τους σχεδιασμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας για ανάπτυξη των υδρογονανθράκων. Σ’ αυτό το τελευταίο, την βοηθά πολύ και η δήλωση Ομπάμα για από κοινού εκμετάλλευση.
Τέλος, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι όλα αυτά συμβαίνουν σε μια πολύ άσχημη χρονική περίοδο για την πλευρά μας. Από τη μια η Κύπρος έχει γονατίσει υπό το βάρος της οικονομικής κρίσης και των πολιτικών λιτότητας της τρόικας, που την κάνει πολύ ευάλωτη σε έξωθεν πιέσεις. Από την άλλη συσσωρεύονται «αρπακτικοί γύπες υδρογονανθράκων» στην περιοχή, για να μας θέσουν ξανά το πιστόλι στον κρόταφο, επιβάλλοντας τελεσίδικα ένα κείμενο συμφωνίας. Το σίγουρο είναι πως μπαίνουμε σε ένα δρόμο γεμάτο αγκάθια και χρειάζεται πολύ μεγάλη σύνεση για να μην ματώσουμε.
Γράφει: Αντιγόνη Παπαδοπούλου
